TIN VUI: Việt Nam ᵴẽ ᵴảп хuấᴛ ᴛҺuốc ᴛrị CОѴIƊ-19 củа Ƥfι̇zеr ʋớι̇ gι̇á rẻ

Theo thỏa thuận vừa được công bố của hãng Ƥfι̇zеr thì Việt Nam, được sản xuất thuốc viên trị CОѴIƊ-19 với giá rẻ là hy vọng để thế giới thoát khỏi ám ảnh của CОѴIƊ-19.

Theo báo New York Times, việc Ƥfι̇zеr công bố thỏa thuận tương tự Hãng dược Mỹ Merck & Co tháng trước sẽ đưa đến khả năng mở rộng việc sản xuất hai loại thuốc trị CОѴIƊ-19 trên toàn cầu.

Ông James Love – người đứng đầu Tổ chức phi lợi nhuận Knowledge Ecology International – bình luận: “Việc chúng ta có giấy phép sản xuất hai loại thuốc này ở bất cứ đâu là một sự thay đổi lớn, và tương phản với sự hạn chế trong cấp phép sản xuất vắc xin CОѴIƊ-19 tính đến nay”.

Thuốc giá rẻ cho hơn 50% dân số thế giới

Theo thỏa thuận, Ƥfι̇zеr cấp quyền sản xuất thuốc generic (thuốc mang tên gốc để phân biệt với thuốc phát minh – thuốc gốc) của thuốc trị CОѴIƊ-19 của hãng cho Tổ chức Sáng chế thuốc (MPP) để tổ chức do Liên Hiệp Quốc hậu thuẫn này cấp phép cho những nhà sản xuất thuốc generic đủ điều kiện tại 95 nước, hầu hết là tại châu Phi và châu Á, trong đó có Việt Nam.

Trong khi đó, Ƥfι̇zеr sẽ bán thuốc trị CОѴIƊ-19 với tên gọi Paxlovid tại các nước giàu. Thuốc generic là thuốc tương đương sinh học với biệt dược có thành phần hoạt chất tương tự nhau, thường được sản xuất khi biệt dược hết hạn bản quyền nên giá rẻ.

Ông Charles Gore – giám đốc điều hành MPP – cho biết hơn 20 công ty đã liên hệ với MPP liên quan tới giấy phép của Pfizer, và việc sản xuất thuốc generic này có thể bắt đầu trong quý 1-2022.

Trước đó, Hãng Merck và MPP cũng đạt thỏa thuận cho phép 105 nước thu nhập thấp và trung bình, chủ yếu ở châu Phi và châu Á, được phép sản xuất phiên bản generic của thuốc trị CОѴIƊ-19 Molnupiravir của hãng.

Trước thỏa thuận với MPP, Merck đã cấp phép cho 8 nhà sản xuất thuốc lớn của Ấn Độ để sản xuất thuốc generic của Molnupiravir. Merck cũng cam kết hỗ trợ chuyển giao công nghệ cho bất cứ hãng sản xuất thuốc nào yêu cầu giúp đỡ để sản xuất phiên bản generic của Molnupiravir.

Theo nghiên cứu, Molnupiravir uống ngày 2 lần trong một liệu trình 5 ngày, trong khi Paxlovid uống 30 viên trong một liệu trình 5 ngày.

Các dữ liệu từ thử nghiệm lâm sàng cho thấy Paxlovid giảm 89%, trong khi Molnupiravir giảm gần 50% nguy cơ nhập viện và tử vong nếu bệnh nhân dùng thuốc đủ sớm.

Tuy nhiên, việc tiếp cận giấy phép của Ƥfι̇zеr cũng sẽ phụ thuộc vào tốc độ phê duyệt loại thuốc này của cơ quan y tế các nước và Tổ chức Y tế thế giới (WHO).

Tại Mỹ, Ƥfι̇zеr cho biết đã hoàn tất việc nộp đơn xin cấp phép khẩn cấp Paxlovid, trong khi Molnupiravir dự kiến sẽ được phê duyệt trong vài tuần tới.

Thách thức sản xuất, giá cả ra sao?

Ông Stephen Saad – giám đốc điều hành Hãng dược Aspen Pharmacare ở Nam Phi – cho biết công ty ông sẽ xin MPP cấp phép để sản xuất thuốc generic của Paxlovid, và dự kiến bán với giá khoảng 10 USD/liệu trình tại châu Phi dù hiện tại ông Saad không thể nói trước về việc khi nào Aspen mới có thể sản xuất thuốc generic của Paxlovid do công ty chưa biết gì về công nghệ sản xuất hay những nguồn cung cấp nguyên liệu thô nào của thuốc là sẵn có.

Ngày 16-11, nhà sản xuất thuốc generic Dr. Reddy’s Laboratories (Ấn Độ) – đã đăng ký sản xuất thuốc generic của Molnupiravir – cho biết họ cũng sẽ sản xuất thuốc generic của Paxlovid, theo trang web Fierce Pharma.

Theo New York Times, các nhà sản xuất thuốc generic tại các nước đang phát triển dự kiến tiếp thị thuốc generic của Molnupiravir với giá 20 USD/liệu trình, so với thỏa thuận 712 USD/liệu trình của Merck với Chính phủ Mỹ.

Trong khi đó, ông Gore cho biết một số người trong lĩnh vực sản xuất thuốc generic nói với ông rằng thuốc generic của Molnupiravir có thể được sản xuất có lời với giá khoảng 8 USD/liệu trình.

Có thuốc chữa vẫn phải phòng

Báo Washington Post dẫn lời bà Ellen ‘t Hoen – giám đốc Tổ chức nghiên cứu Medicines Law & Policy và là thành viên nhóm cố vấn của MPP – cho biết thuốc viên trị CОѴIƊ-19 là một bước quan trọng góp phần giải quyết đại dịch CОѴIƊ-19 nhưng không thể thay thế vắc xin. “Sau tất cả, phòng bệnh vẫn hơn chữa bệnh” – bà Hoen nói.

Cấp phép sản xuất và bán thuốc của Ƥfι̇zеr thế nào?

cac nhan vien trong phong thi nghiem cua Ƥfι̇zеr

Loại thuốc kháng virus của Ƥfι̇zеr có tên PF-07321332, dùng kết hợp với thuốc Ritonavir liều thấp. MPP đã mời các bên từ bất kỳ nơi đâu trên thế giới gửi thư bày tỏ nguyện vọng (EOL) xin cấp “giấy phép con” (sublicense) để sản xuất và bán thuốc PF-07321332 cùng với Ritonavir. Cụ thể với các quy định:

Điều kiện để cấp giấy phép con: có thể cấp cho bất kỳ thực thể đủ điều kiện nào trên toàn thế giới.

Sản xuất: cho phép sản xuất thành phần dược hoạt tính và các công thức thành phẩm của thuốc PF-07321332 ở bất kỳ đâu trên thế giới.

Phạm vi bán: cho phép bán PF-07321332 tại 95 quốc gia.

Vấn đề bán bên ngoài lãnh thổ được cấp phép: không có điều khoản nào trong thỏa thuận này được hiểu là ngăn cản bên được cấp phép tham gia vào các hoạt động bên trong hay bên ngoài lãnh thổ, nơi “các hoạt động như vậy sẽ không (1) vi phạm bằng sáng chế và/hoặc bất kỳ quyền sở hữu trí tuệ nào khác; và/hoặc (2) sử dụng hoặc sử dụng sai phương pháp được cấp phép; và/hoặc sử dụng hoặc yêu cầu sử dụng bất kỳ thông tin mật nào của Ƥfι̇zеr”.

Tiền bản quyền: giấy phép được miễn phí tiền bản quyền trong trường hợp có tình trạng khẩn cấp y tế công cộng quốc tế (PHEIC) do WHO ban bố.

Sau khi PHEIC kết thúc, tiền bản quyền sẽ là 5% doanh thu thuần bán cho các cơ quan chính phủ hoặc các bên mua công và 10% doanh thu thuần bán cho các tổ chức thương mại.

Ƥfι̇zеr sẽ không thu tiền bản quyền khi bán cho các quốc gia có thu nhập thấp hoặc bán sản phẩm “được sản xuất và được bán ở các quốc gia trong diện được cấp phép, nơi sản phẩm không được cấp bằng sáng chế và không được hưởng lợi từ tính độc quyền theo quy định”.

Vấn đề đảm bảo chất lượng: bên được cấp phép phải có được sự phê chuẩn của chương trình tiền thẩm định thuốc của WHO hoặc một cơ quan quản lý dược nghiêm ngặt (SRA).

Nếu chưa có được sự chấp thuận này, có thể xin cấp phép sử dụng tạm thời hoặc khẩn cấp thông qua WHO hoặc SRA.

Tính độc quyền của dữ liệu: tính độc quyền của dữ liệu được bỏ qua ở các quốc gia nằm trong diện có hình thức bảo vệ như vậy, từ đó tạo điều kiện phê duyệt theo quy định đối với thuốc generic (thuốc sao chép).

Tiết lộ bằng sáng chế: giấy phép tiết lộ cho MPP và bên được cấp phép danh sách các đơn đăng ký bằng sáng chế trên toàn thế giới tại thời điểm ký giấy phép.

Việt Nam có năng lực sản xuất nếu có phép

Trao đổi với PV, PGS.TS Đỗ Văn Dũng – trưởng khoa y tế công cộng Trường ĐH Y dược TP.HCM – cho rằng vấn đề hiện nay của thuốc Mоlпuρι̇rаʋι̇r là chuyển giao công nghệ (bản quyền), còn nguyên liệu cũng như năng lực sản xuất trong nước đều có thể đáp ứng, đây không phải là vấn đề quá phức tạp.

“Thuốc là hóa chất, không phải là protein như vắc xin nên khi sản xuất xong là có thể biết có đạt chất lượng hay không” – ông Dũng nói.

Theo tìm hiểu, tại Việt Nam hiện nay Viện Hóa sinh biển (Viện hàn lâm Khoa học và công nghệ Việt Nam) đã nghiên cứu và công bố thành công trong việc tạo ra quy trình tổng hợp và tinh chế hoạt chất Mоlпuρι̇rаʋι̇r quy mô pilot (quy mô lớn hơn nhiều so với quy mô phòng thí nghiệm, nhưng nhỏ hơn quy mô sản xuất).

Mới đây, đơn vị này đã ký kết hợp đồng chuyển giao quy trình sản xuất Mоlпuρι̇rаʋι̇r quy mô pilot cho một công ty dược phẩm với mong muốn nhanh chóng có thuốc Mоlпuρι̇rаʋι̇r của Việt Nam.

Ngoài ra theo thông tin từ cổng thông tin của Bộ Y tế, đơn vị này còn nghiên cứu các loại thuốc điều trị và đã đạt được những thành công như xây dựng được quy trình tổng hợp thuốc Favipiravir quy mô phòng thí nghiệm; nghiên cứu thành công giai đoạn tiền lâm sàng thuốc thử nghiệm điều trị CОѴIƊ-19 từ thảo dược…

Một công ty dược phẩm nổi tiếng ở Việt Nam cho biết đơn vị đang chạy đua sản xuất một loại thuốc dùng điều trị CОѴIƊ-19.

Thuốc này dạng chích, người mắc CОѴIƊ-19 chỉ cần tiêm một mũi, thường sau 3-5 ngày sẽ phát huy tác dụng giảm tải lượng virus đáng kể (âm tính), không cho virus xâm nhập vào phổi, các mô, đường ruột và tim mạch.

“Thuốc này đã được Bộ Y tế cấp phép thử nghiệm giai đoạn đầu tại một số bệnh viện ở phía Nam và phía Bắc, bước đầu cho thấy hiệu quả, an toàn” – vị này nói.

Minh Ngọc